მოიძებნა 668064 ჩანაწერი
წინა შემდეგი
24741.
ქართველოლოგი | ტომი 19, იოანე პეტრიწის ენა
სწორედ პროკლესაგან, როგორც პეტრიწი უწოდებს მას – „პლატონის მონაცვალე” („დიადოხოსი”) ფილოსოფოსისაგან, შეითვისა მან ის ლოგიკური სისტემატურობა, რომელიც მთელ მის სიტყვათშემოქმედებას გასდევს.
Petritsi adopted from Proclus the latter's systematic logic, which is evident in Petritsi's entire work of creation of philosophical-logical terms and neologisms.
24742.
ქართველოლოგი | ტომი 19, იოანე პეტრიწის ენა
როგორც ცნობილია, პროკლე დიადოხოსის „თეოლოგიის საფუძვლებში”, მის ფუნდამენტურ ნაშრომში „პლატონური თეოლოგია”, მის კომენტარებში პლატონის „დიალოგებზე” (რომელთაც შესანიშნავად იცნობს და იყენებს თავის განმარტებებში იოანე პეტრიწი) პროკლესათვის დამახასიათებელი აკრიბიითა და სკრუპულეზურობით არის ჩამოყალიბებული მკაცრი სისტემა ელინური ფილოსოფიური ტერმინოლოგიისა ნეოპლატონური გადამუშავებით.
As is well known, Proclus in the "Elements of Theology", "Platonic Theology" and commentaries on Plato’s dialogues (which works Petritsi is closely acquainted with and which he amply utilizes), with meticulousness and exactness characteristic of him, had established a rigorous philosophical terminology of Greek philosophy, with a Neo-Platonist elaboration.
24743.
ქართველოლოგი | ტომი 19, იოანე პეტრიწის ენა
ცხადია, ეს მის მთარგმნელსა და კომენტატორს ავალებდა ასეთივე მკაცრი სიზუსტით მოჰკიდებოდა თითოეული ფილოსოფიური ცნების ქართულად გადმოცემის საქმეს.
To be sure, this has compelled the translator of such an author to adhere with similar rigor to translating each philosophical term and notion in Georgian.
24744.
ქართველოლოგი | ტომი 19, იოანე პეტრიწის ენა
საუკუნეების განმავლობაში ბერძნული ტერმინების შესატყვისად შექმნილ ქართულ ლექსემებს, აგრეთვე, ახლად თარგმნილი ნეოპლატონური ფილოსოფიის ცნებათა ქართულ შესატყვისებს ესაჭიროებოდა ერთ ფორმალურ-სემანტიკურ სისტემაში გაერთიანება.
Georgian lexemes created in the course of centuries as equivalents of Greek terms, as well as newly translated notions of Neo-Platonist philosophy required unification in one formal-semantic system.
24745.
ქართველოლოგი | ტომი 19, იოანე პეტრიწის ენა
ამ მხრივ გელათის ფილოსოფიურ-ლიტერატურული სკოლა ახალი ეტაპია ქართული ფილოსოფიური (//თეოლოგიური) ტერმინოლოგიის განვითარების გზაზე.
Thus, the Gelati philosophic-literary school is a new stage in the development of Georgian philosophical-theological terminology.
24746.
ქართველოლოგი | ტომი 19, იოანე პეტრიწის ენა
ესაა ფილოსოფიურ-თეოლოგიური ტერმინოლოგიის ერთიანი მონოსტრუქტურული სისტემის ჩამოყალიბების შეგნებული ცდა.
It represents a conscious attempt of creation of a unitary, mono-structural system.
24747.
ქართველოლოგი | ტომი 19, იოანე პეტრიწის ენა
ამ საქმეს ერთი ხელი და ერთი გონება სჭირდებოდა; სჭირდებოდა პიროვნება, რომელშიც შემოქმედებითი სითამამე და ფართო გაქანება, ენის ალღო და ღრმა ცოდნა, სიტყვის არსში წვდომისა და მისი ესთეტიკური განცდის უნარი, ფილოსოფიაში განსწავლულობა და „ხედვათა სურვილი” ჰარმონიულად იქნებოდა შერწყმული.
This work required one hand and one intellect, a person who would have combined in himself creative audacity and a broad knowledge, linguistic intuition and deep comprehension of languages, an ability to penetrate into the inner core and meaning of words and an aesthetic ability of appreciating their beauty.
24748.
ქართველოლოგი | ტომი 19, იოანე პეტრიწის ენა
სწორედ ასეთი პიროვნება – „წარმოარსებული წმიდა განგებისაგან ღმრთისაჲსა, ჴელოვნებათაგან სულისათა დაჴელოვნებული, ხედვათაგან გონებისათა გაგონებებული” იყო „იოანე პლატონური ფილოსოფოსი”, ზედწოდებით „პეტრიწი”.
Besides, of course, knowledge of philosophy and "desire for theories" was indispensable, and all those gifts found their harbor in the person of "Ioane the Platonic Philosopher" nicknamed as "Petritsi".
24749.
ქართველოლოგი | ტომი 19, იოანე პეტრიწის ენა
ნიკო მარის სიტყვებით რომ ვთქვათ, „უნდა ვუმადლოდეთ ქართულ ენაზე შექმნილ მზამზარეულ ფილოსოფიურ ტერმინოლოგიას, რომელიც ქართული ძირებით არაჩვეულებრივად ზუსტად გადმოსცემს ყველა ტერმინს, ევროპულ ენებზე ბერძნული ან ლათინური ნასესხობების სახით რომ არსებობს”.
In the words of Nicolas Marr, "we should be thankful to Petritsi for creation of ready-made philosophic terminology in Georgian, which is based on Georgian roots and conveys meanings of all terms, which in present day European languages exist only in the form of Greek and Latin borrowings".
24750.
ქართველოლოგი | ტომი 19, იოანე პეტრიწის ენა
ამგვარად, პეტრიწის მიზანი იყო ფილოსოფიურ ტერმინთა ისეთი სისტემის შექმნა, რომლის ელემენტები ურთიერთკავშირში იქნებოდნენ ერთმანეთთან როგორც ფორმალური, ისე სემანტიკური თვალსაზრისით.
Thus, Petritsi’s aim was to create such a system of philosophic terms that its elements would be in mutual connection both from formal and semantic points of view.
24751.
ქართველოლოგი | ტომი 19, იოანე პეტრიწის ენა
შექმნიდნენ ფორმალურ-სემანტიკურ პარადიგმატულ ერთიანობას და გამორჩეული იქნებოდნენ ყოფითი ლექსემებისაგან ფორმალურ-სემანტიკური სტრუქტურების სისტემურობით.
He intended those terms to create formal-semantic paradigmatic unity and would be different from the vernacular.
24752.
ქართველოლოგი | ტომი 19, იოანე პეტრიწის ენა
სწორედ ამას გულისხმობს იოანე ფილოსოფოსი, როდესაც ამბობს, რომ თავისი გვარ-ტომის ხალხისათვის – ქართველებისათვის აღიშურვა „მდაბრიონთაგან მესხუე და გალექსებული” ენის შექმნა.
Petritsi implies exactly that, when he says that he "desired for people of his nation – Georgians – to create an orderly language that is different from that of the plebs".
24753.
ქართველოლოგი | ტომი 19, იოანე პეტრიწის ენა
იოანე პეტრიწის ენაზე, კერძოდ, მის ტერმინშემოქმედებაზე დაკვირვება გვიჩვენებს, რომ მისი პრინციპების მიხედვით:
Observation of Petritsi’s language, precisely of its philosophic term-creating aspects, shows that according to his principles:
24754.
ქართველოლოგი | ტომი 19, იოანე პეტრიწის ენა
ტერმინი უნდა შექმნილიყო ქართული ძირებისა და აფიქსების საშუალებით;
A philosophic term should be created through Georgian roots and affixes;
24755.
ქართველოლოგი | ტომი 19, იოანე პეტრიწის ენა
ტერმინი გამორჩეული უნდა ყოფილიყო ყოფითი ლექსემისაგან როგორც სტრუქტურული, ისე სემანტიკური სისტემურობით;
A philosophic term should be distinguished from common lexeme by structural and semantic systemness;
24756.
ქართველოლოგი | ტომი 19, იოანე პეტრიწის ენა
ტერმინს ზუსტად უნდა აესახა შესაბამისი ცნების შინაარსი, უნდა ყოფილიყო გამჭვირვალე, მოტივირებული;
A philosophic term should exactly convey meaning of a relevant notion, should be transparent and motivated;
24757.
ქართველოლოგი | ტომი 19, იოანე პეტრიწის ენა
ტერმინსა და ცნებას შორის ცალსახა მიმართება უნდა ყოფილიყო: ტერმინი მონოსემიური უნდა ყოფილიყო;
Relationship between term and notion should be unilateral: term should be monosemous;
24758.
ქართველოლოგი | ტომი 19, იოანე პეტრიწის ენა
ტერმინი უნდა ყოფილიყო მოკლე და სხარტი.
A philosophic term should be short and elastic.
24759.
ქართველოლოგი | ტომი 19, იოანე პეტრიწის ენა
ამ პრინციპების განხორციელება ყოველთვის შეუძლებელი იყო და ახლაც შეუძლებელია, რამდენადაც მეცნიერული ენა, ისევე, როგორც საზოგადოდ, ყოველი ცოცხალი ენა, არ არის სტატიკური და განვითარების კანონებს ემორჩილება.
Implementation of these principles was not always possible and in general it is an impossible task because scientific language, as well as any living language is not something static, but subject to laws of development.
24760.
ქართველოლოგი | ტომი 19, იოანე პეტრიწის ენა
მაგრამ ამ იდეალური სისტემურობისაკენ სწრაფვა მოითხოვდა „ენის ჴელოვნებისა და ღრამმატიკოსობის” დაუფლებას, ენის „აობისა (არსის) და ქცევის (ფორმაცვალების)” შესწავლას, სიტყვათა „შეწყობისა და დაშლის” (სინტაქსის) ოსტატობაში გაწაფვას, სიტყვის არსში წვდომას და ამ გზით ტერმინის „ეტიმოლოგიის” („მზამეტყველების”) ანუ მოტივაციის დადგენას.
However, aspiration towards this ideal systemness required mastering of the "art of language and grammar", study of the "essence of language and its flexion", mastering of art of "junction and disjunction of words" (syntax), insight into the essence of words and by means of this establishment of etymology or motivation.
წინა შემდეგი