მოიძებნა 668068 ჩანაწერი
წინა შემდეგი
17161.
ქართველოლოგი | ტომი 18, ამაზონთა სახელდების საკითხისათვის (ეტიმოლოგიური ძიება)
კერძოდ, ვგულისხმობთ იმას, რომ დასახელებულ სახელდებას წინაპოზიციური „მ“ თანხმოვანი უნდა აკლდეს (ქართ.*მამაც-ონ-[ი] —› ბერძნ. *ამაც-ონ —› ამაზ-ონ//ამაძ-ონ);
In particular, I mean that the mentioned name must lack the prepositional “m” consonant (Georgian “mamac-on-[i]—›Greek “amatc-on—›amaz-on//amadz-on);
17162.
ქართველოლოგი | ტომი 18, ამაზონთა სახელდების საკითხისათვის (ეტიმოლოგიური ძიება)
ეს პროცესი კი ნაკლებ მოხდებოდა ქართულენოვანი სამყაროში, სადაც სიტყვის ფორმაცა და მნიშვნელობაც არსებითად უცვლელია, სამაგიეროდ, მისი ე.წ. დეფექტურ ფუძედ გარდაქცევა ბერძნულენოვან სამყაროში უფრო იყო მოსალოდნელი.
This process would happen less in the Georgian-spoken world where the form and the meaning, too, of the word are essentially unchanged , instead, its transformation into so-called defective stem in the Greek-language world was more expected.
17163.
ქართველოლოგი | ტომი 18, ამაზონთა სახელდების საკითხისათვის (ეტიმოლოგიური ძიება)
ამგვარი წაკითხვის შემთხვევაში [მ]ამაც-ონ —› [მ]ამაზ-ონ სხვა არაფერია, თუ არა მამაცთა ერთობა, ლაშქარი. და, რა თქმა უნდა, ის არ მემართება რომელიმე კონკრეტულ ეთნიკურ ერთეულს.
In the case of such reading [m]amats-on —› [m]amaz-on is none other than unity of brave men, and, of course it does not relate to any specific ethnic unit.
17164.
ქართველოლოგი | ტომი 18, ამაზონთა სახელდების საკითხისათვის (ეტიმოლოგიური ძიება)
აქვე უნდა ითქვას ისიც, რომ „ა“ ხმოვნის წინა პოზიციაში მ- თანხმოვნის დაკარგვა (ზოგჯერ განვითარებაც) არც ქართული ენისათვის წარმოადგენს დაუშვებელ ენობრივ მოვლენას.
Here, it should be said also that the loss (sometimes even development) of the “m” consonant in the prepositional position is not an inadmissible linguistic phenomenon for the Georgian language.
17165.
ქართველოლოგი | ტომი 18, ამაზონთა სახელდების საკითხისათვის (ეტიმოლოგიური ძიება)
ვფიქრობთ, რომ მაგალითისათვის მ-ეგვიპტელ-ი —› ეგვიპტელ-ი, მ-არგვეთ-ი —› არგვეთ-ი, მ-ახლობ-ელ-ი —› ახლობ-ელ-ი ფორმებიც კმარა.
We think that for example even the forms m-egvptel-i —› egvptel-i (Egyptian), m-argvet-i —› argvet-i (r. Argveti).
17166.
ქართველოლოგი | ტომი 18, ამაზონთა სახელდების საკითხისათვის (ეტიმოლოგიური ძიება)
ივ. ქავთარაძე ქართულ დიალექტებში „მ“ თანხმოვნის დაკარგვასთან დაკავშირებით შენიშნავს:
M-akhlob-el-i—›akhlobel-i (near relation) are sufficient. Kavtaradze notes on the loss of “m” consonant in the Georgian dialects:
17167.
ქართველოლოგი | ტომი 18, ამაზონთა სახელდების საკითხისათვის (ეტიმოლოგიური ძიება)
„სიტყვის თავკიდურში, უშუალოდ ხმოვნის წინ, მ-ს დასუსტება-დაკარგვის იმგვარი კანონზომიერება, როგორიც სხვა თანხმოვნებთან (ლ, ნ) დგინდება, შენიშნულია მ-ს მიმართაც იმერულში, მაგრამ საშუალი ქართულის ტექსტებში არ ჩანს (შდრ. იმერ. მორევი - ორევი, მურძაყანი - ურძაყანი..)“.
“In the beginning of the word , directly before the vowel, weakening of -m- is such a regularity as is identified with other consonants (l, n), noticed relative to –m- in the Imeretian but is not seen in Georgian texts (if the Imeretian morevi-orevi, murdzayani – urdzayani..)”.
17168.
ქართველოლოგი | ტომი 18, ამაზონთა სახელდების საკითხისათვის (ეტიმოლოგიური ძიება)
აქვე დავძენთ, რომ უძველეს ქართველურ-ბერძნულ ენათა ურთიერთმიმართებაში დასაშვები უნდა იყოს ქართველური „ც“ აფრიკატის ბერძნული „ზ“//„ძ“ ფონემებით ჩანაცვლების შესაძლებლობა (ძირეული „ც“ ელემენტის შესახებ დაწვრილებით იხ. მონოგრაფია ”ლინგვისტური ინტეგრალები” და თ. გამყრელიძე, ვ. ივანოვის ფუნდამენტური შრომა „ინდოევროპელები და ინდოევროპული ენები“.
Here, I shall add that in the ancient relationship of the Georgian and Greek languages substitution of the Georgian “ts” affricate by the Greek “Z”//”dz” phonemes must have been possible (about the basic “ts” element see in detail the monograph and the Fundamental work of Th.Gamkrelidze, V.Ivanov ”The Indo-Europeans and Indo-European languages”.
17169.
ქართველოლოგი | ტომი 18, ამაზონთა სახელდების საკითხისათვის (ეტიმოლოგიური ძიება)
თავის მხრივ, რ. გორდეზიანი მედიტერანული და ქართველური ენობრივი მასალის შესახებ მსჯელობისას დაასკვნის:
In its turn, R.Gordeziani while discussing the Mediterranean and Georgian linguistic material, concludes:
17170.
ქართველოლოგი | ტომი 18, ამაზონთა სახელდების საკითხისათვის (ეტიმოლოგიური ძიება)
„... მთელი მასალა გვიჩვენებს, რომ წინაბერძნულ-ქართველური ენობრივი შეხვედრები სცილდება შემთხვევითი თანხვედრების ფარგლებს და ენობრივი მიმართების დონეზე სისტემურ ხასიათს ატარებს“.
“… The whole material shows that the pre-Greek-Kartvelian linguistic encounters go beyond the limits of accidental coincidences and bear a systematic character on the level of linguistic relation“.
17171.
ქართველოლოგი | ტომი 18, ამაზონთა სახელდების საკითხისათვის (ეტიმოლოგიური ძიება)
ამრიგად, „ამაზონ“ ფუძეში, ვფიქრობთ, ქართული ენის კვალი იკითხება და ამ წაკითხვის სასარგებლოდ რამდენიმე არგუმენტი მუშაობს;
Thus, in the stem “amazon”, I think that a trace of the Georgian language is perceivable and there are several arguments in favor of this exist;
17172.
ქართველოლოგი | ტომი 18, ამაზონთა სახელდების საკითხისათვის (ეტიმოლოგიური ძიება)
კიდევ ერთხელ ჩამოვთვლით თითოეულ მათგანს:
I shall list each of them once more:
17173.
ქართველოლოგი | ტომი 18, ამაზონთა სახელდების საკითხისათვის (ეტიმოლოგიური ძიება)
1. აპიანეს ცნობა იმის შესახებ, რომ „მეომარ ქალებს იქაური ბარბაროსები საერთოდ ამაძონებს უწოდებდნენ“, რაც ადასტურებს ამ სახელდების არაბერძნულ წარმოშობასა და დაგვაფიქრებს მისი ქართველური წარმომავლობის შესახებ.
1. Appian’s report about the fact that “the local Barbarians generally call warrior women Amadzons” witnesses the non-Greek origin of this designation and makes think of its Kartvelian provenance.
17174.
ქართველოლოგი | ტომი 18, ამაზონთა სახელდების საკითხისათვის (ეტიმოლოგიური ძიება)
2. სახელურ ფუძეში ჭანური –ონ აფიქსის არსებობა, რომელსაც ქონა-ყოლისა და იმავდროულად კრებითობის, მსგავს საგანთა სიმრავლის გამოხატვის ფუნქცია ჰქონდა.
2. The existence of the Chan –on affix in the nominal stem which had a function of expressing smth.- smb. and at the same time, of collectiveness , multiplicity of similar subjects.
17175.
ქართველოლოგი | ტომი 18, ამაზონთა სახელდების საკითხისათვის (ეტიმოლოგიური ძიება)
3. ჰეროდოტეს ცნობის მიხედვით, ამაზონთა სკვითური დასახელება „ოჲორპატა“ რთული შედგენილობის სიტყვა მოჩანს, რადგან ელინურად ითარგნებოდა, როგორც „კაცთმკვლელები“, ამათგან „ოჲორ“ აღნიშნავდა „მამაკაცს“ (//მამაცს), ხოლო „პატა“ მოკვლას“ [ჰეროდოტე].
3. Aaccording to Herodotus, report, the Scythian designation “Oiorpata” of the “Amazons” appears to be a word of complex composition since it was translated into Greek as “people killers”, of these the word “oior” meant “man” (//brave), and “pata” - “killing” [Herodotus].
17176.
ქართველოლოგი | ტომი 18, ამაზონთა სახელდების საკითხისათვის (ეტიმოლოგიური ძიება)
ვფიქრობთ, სკვითური რთული ფუძის პირველი სეგმენტი ერთგვარ კალკს უნდა წარმოადგენდეს ქართული „[მ]ამაც“ ფუძისას, შესაძლებელია, ქართველური ენების გავლენითვე გაჩენილს.
I think that the first segment of the complex stem must represent some kind of calque of (the Georgian “[m]amats” stem, perhaps originating under the influence of Kartvelian languages.
17177.
ქართველოლოგი | ტომი 18, ამაზონთა სახელდების საკითხისათვის (ეტიმოლოგიური ძიება)
4. მიგვაჩნია, რომ ლექსემა „ამაზონ-[ი]“ თავისი წარმოშობით ქართველურია და მასში წინაპოზიციური „მ“ თანხმოვანი უფრო ბერძნულენოვან სამყაროში დაიკარგებოდა (სიტყვის ზუსტი სემანტიკური დატვირთვის არცოდნის გამო);
4. I believe that the lexeme “Amazon-[i]” is of Kartvelian origin and in it the prepositional “m” consonant would be rather lost in the Greek-speaking world (because of not knowing the precise semantic meaning of the word);
17178.
ქართველოლოგი | ტომი 18, ამაზონთა სახელდების საკითხისათვის (ეტიმოლოგიური ძიება)
ანუ ქართული *მამაც-ონ-[ი] ბერძნულ ენაში *ამაც-ონ —› ამაზ-ონ//ამაძ-ონ ვარიანტებს მოგვცემდა.
i.e. the Georgian “mamats-on-[i] in the Greek language would produce the *amats-on->, amaz-on//amadz-on versions.
17179.
ქართველოლოგი | ტომი 18, ამაზონთა სახელდების საკითხისათვის (ეტიმოლოგიური ძიება)
ასეთ შემთხვევაში კი გამოდის, რომ ის სხვა არაფერია, თუ არა მამაცთა (აქ: მამაც ქალთა) ერთობლიობა, მათი კრებითობა.
In such a case it follows that it is nothing else but the unity of brave people (here: of brave women), their collectivity.
17180.
ქართველოლოგი | ტომი 17, გრიგოლ ნოსელის თხზულება ეფთვიმე ათონელის თარგმანში
გრიგოლ ნოსელის თხზულება ეფთვიმე ათონელის თარგმანში. (წმიდაჲ გრიგოლ ნოსელი „ქალწულებისათჳს და საღმრთოჲსა მოქალაქობისა”. პროტოპრესვიტერ გიორგი ზვიადაძის გამოცემა, „მერიდიანი”, თბილისი 2011).
Holy Gregory of Nyssa’s work in St. Euthymius the Athonite’s translation “On Virginity”.(Edited by Protopresbyter Giorgi Zviadadze, “Meridiani”, Tbilisi, 2011).
წინა შემდეგი