მოიძებნა 668068 ჩანაწერი
წინა შემდეგი
17301.
ქართველოლოგი | ტომი 18, ქართული ლექსი: განვითარების გზა, ბუნება, მკვლევარნი (მოკლე მიმოხილვა)
მართალია, ქართული ხალხური ლექსის ჩანაწერები გვიანდელია, მაგრამ სტრუქტურულად, გარეგანი ფორმით, ლექსი ნაკლებად ემორჩილება ცვალებადობის კანონებს და უპრიანი იქნება, ვიფიქროთ, რომ იგი ძირეულად არ შეიცვლებოდა.
It is true, the records of Georgian folk poetry are of later period but structurally, in external form, the verse is less subject to modification and very likely it would not have substantially changed.
17302.
ქართველოლოგი | ტომი 18, ქართული ლექსი: განვითარების გზა, ბუნება, მკვლევარნი (მოკლე მიმოხილვა)
ისევე, როგორც თანამედროვე ქართველს არ უჭირს V საუკუნის სალიტერატურო ქართული ენის გაგება და მხატვრული აღქმა, ასევე არ გაუძნელდებოდა მსმენელსა და მკითხველს ეროვნული პოეზიის უძველესი ნიმუშების, ,,რიტმული სიტყვის”, განცდა.
In the same way as it is not difficult for modern Georgian to comprehend fifth-century Georgian literary language and artistic perception, it would not have been hard for the listener and reader to feel “rhythmic word” of the earliest specimens of national poetry.
17303.
ქართველოლოგი | ტომი 18, ქართული ლექსი: განვითარების გზა, ბუნება, მკვლევარნი (მოკლე მიმოხილვა)
,,ლექსი მრავალი ხმა არის”, - წერს მამუკა ბარათაშვილი ,,ჭაშნიკის” მეორე ნაწილის დასაწყისში და განიხილავს ქართული ლექსის საზომებს, სახეობებს.
“Verse implies manymetrical forms”, writes Mamuka Baratashvili at the beginning of the second part of the “Chashniki” and considers the metres, varieties of Georgian verse.
17304.
ქართველოლოგი | ტომი 18, ქართული ლექსი: განვითარების გზა, ბუნება, მკვლევარნი (მოკლე მიმოხილვა)
ზოგს, უბრალოდ, ახსენებს (შაირი, გრძელშაირი, ჩახრუხაული, გრძელჩახრუხაული), ზოგს კი დაწვრილებით ახასიათებს (წყობილი მრავალ-მუხლი, გრძლედი შაირი სამკვეთი, რეული, ლექსი და სხვ.).
Some of them are simply mentioned (shairi, long shairi, chakhrukhauli, long chakhrukhauli), others are characterized in details.
17305.
ქართველოლოგი | ტომი 18, ქართული ლექსი: განვითარების გზა, ბუნება, მკვლევარნი (მოკლე მიმოხილვა)
პირველი ქართული პოეტიკური ტრაქტატის ავტორის აზრით, ლექსის საზომის არჩევა განპირობებულია სათქმელის შინაარსით:
According to the author of the first poetic treatise the choice of the metre is determined by the content of the saying:
17306.
ქართველოლოგი | ტომი 18, ქართული ლექსი: განვითარების გზა, ბუნება, მკვლევარნი (მოკლე მიმოხილვა)
,,ამგვარი იგავები ამ ხმას უფრო გაეწყობა”.
“such parables match this voice better”.
17307.
ქართველოლოგი | ტომი 18, ქართული ლექსი: განვითარების გზა, ბუნება, მკვლევარნი (მოკლე მიმოხილვა)
მართლაც, სიტყვების ლექსად გარდაქმნის ხელოვნება, უპირველეს ყოვლისა, მათ რიტმულად მოწესრიგებას ითვალისწინებდა.
Really, the art of transforming words into verse, in the first place took into account their rhythmic arrangement.
17308.
ქართველოლოგი | ტომი 18, ქართული ლექსი: განვითარების გზა, ბუნება, მკვლევარნი (მოკლე მიმოხილვა)
უძველესი ქართული ლექსების რიტმი ძალიან მკაცრად გაწონასწორებული არ იყო, მაგრამ მუსიკის ჰანგის გავლენით, თანდათანობით, მარცვალთა განსაზღვრულ რიცხვს დაემორჩილა.
The rhythm of the oldest Georgian verses was not very strictly balanced but under the influence of musical tune, gradually, obeyed to a definite number of syllables.
17309.
ქართველოლოგი | ტომი 18, ქართული ლექსი: განვითარების გზა, ბუნება, მკვლევარნი (მოკლე მიმოხილვა)
ასე გაჩნდა მთიბლურები: როგორც მთიბლურებს, ასევე ნატირალებს, რომლებიც ცხრამარცვლიანია, ხშირად არა აქვთ რითმა.
So there appeared mtiblur-is [grass cutting songs]. Rhyme is absent both in mtiblur-is and natiral-is [mourning songs] consisting of nine syllables.
17310.
ქართველოლოგი | ტომი 18, ქართული ლექსი: განვითარების გზა, ბუნება, მკვლევარნი (მოკლე მიმოხილვა)
ხევსურულ პოეზიაში გავრცელებული ე.წ. ,,სიმღერე” დაბალი შაირის საზომით (5+3) არის შესრულებული, ,,შაირები” კი - მაღალი შაირით (4+4).
The so-called “simgere” spread in Khevsurian poetry is performed with low shairi (5+3), and the “shair-is” with high shairi (4+4).
17311.
ქართველოლოგი | ტომი 18, ქართული ლექსი: განვითარების გზა, ბუნება, მკვლევარნი (მოკლე მიმოხილვა)
სვანურ ლექსშიც უპირატესობას აკუთვნებენ მაღალ შაირს (4+4); რითმა კი სვანურ პოეზიაში გამონაკლისის სახით არსებობს.
In Svan verse too priority is given to the high shairi (4+4) and rhyme in Svan poetry exists as an exception.
17312.
ქართველოლოგი | ტომი 18, ქართული ლექსი: განვითარების გზა, ბუნება, მკვლევარნი (მოკლე მიმოხილვა)
ამიტომ სტროფიც, ჩვეულებრივი გაგებით, არა გვაქვს.
Therefore, a strophe in ordinary sense is absent.
17313.
ქართველოლოგი | ტომი 18, ქართული ლექსი: განვითარების გზა, ბუნება, მკვლევარნი (მოკლე მიმოხილვა)
ქართული მწიგნობრული რითმა ხალხური პოეზიიდან უნდა მომდინარეობდეს.
Georgian literary rhyme must have originated from the folk poetry.
17314.
ქართველოლოგი | ტომი 18, ქართული ლექსი: განვითარების გზა, ბუნება, მკვლევარნი (მოკლე მიმოხილვა)
ლექსისა და მუსიკალური ჰანგის გამიჯვნის შემდეგ ხალხურ ლექსში რითმამ კუთვნილი ადგილი დაიჭირა.
After separating verse and musical tune, rhyme takes its proper place in folk poetry.
17315.
ქართველოლოგი | ტომი 18, ქართული ლექსი: განვითარების გზა, ბუნება, მკვლევარნი (მოკლე მიმოხილვა)
სწორედ ამიტომ გახშირდა რითმიანი ფშაური კაფიები.
It is for this reason that rhymed Pshavian kafia-s (humorous rhymes) became frequent.
17316.
ქართველოლოგი | ტომი 18, ქართული ლექსი: განვითარების გზა, ბუნება, მკვლევარნი (მოკლე მიმოხილვა)
სალიტერატურო ლექსის უძველესი ნიმუშები ქართული ქრისტიანული მწერლობის დამკვიდრებას უკავშირდება და ისინი ჩანართების სახით, ლექსითი ციტატებით, გვხვდება აგიოგრაფიულ ძეგლებში;
The earliest samples of literary verse are related to the establishment of Georgian ecclesiastical literature and found in hagiographical monuments as inclusions, verse citations;
17317.
ქართველოლოგი | ტომი 18, ქართული ლექსი: განვითარების გზა, ბუნება, მკვლევარნი (მოკლე მიმოხილვა)
თუმცა XX ს.-ის 50-იან წლებში გამოთქმული პავლე ინგოროყვას ჰიპოთეზა, რომლის მიხედვით, ქრისტიანული მწერლობის განვითარებამდე დიდი ხნით ადრე, ქართულ ენაზე არსებობდა ძლიერი ტრადიციების მქონე წარმართული საერო ლიტერატურა, XXI ს.-ის დამდეგს აპოლონ სილაგაძის მიერ თეორიად ჩამოყალიბდა:
Although in the fifties of the 20<sup>th</sup> century Pavle Ingoroqva expressed a hypothesis according to which long before the development of ecclesiastical literature, there existed pagan secular literature with strong traditions in Georgian language, in the early 21<sup>st</sup> century it was formed as a theory by Apolon Silagadze:
17318.
ქართველოლოგი | ტომი 18, ქართული ლექსი: განვითარების გზა, ბუნება, მკვლევარნი (მოკლე მიმოხილვა)
მეცნიერმა შეძლო ქართული ლექსის უძველესი საფეხურის რეკონსტრუქცია: ბიბლიური ტექსტების უძველეს თარგმანებში უკვე გვხვდება ნახევარსტრიქონიანი ლექსითი ციტატები, რაც უტყუარი ნიშანია ჩვენში ლექსის არსებობისა (მაგალითად, ,,საქმე მოციქულთას” ქართულ თარგმანში გვხვდება არატე კილიკიელის ჰეგზამეტრის ნახევარტაეპი: ,,...რომელსა იგი // ნათესავცა ვართ”).
The scholar managed to reconstruct the earliest stage of Georgian verse. In the 3<sup>rd</sup>-4<sup>th</sup> centuries half-line verse citations are already found which is a reliable sign of the existence of a verse in Georgia (e.g., in Georgian translation of Sakme Mocikulta [The Acts of the Apostles] Arate Kilikiel’s hemistich of the hexameter is already found: “…romelsa igi //natesavca vart”).
17319.
ქართველოლოგი | ტომი 18, ქართული ლექსი: განვითარების გზა, ბუნება, მკვლევარნი (მოკლე მიმოხილვა)
ეს უძველესი ლექსითი ციტატები არც ხალხურია და არც სასულიერო.
These earliest verse citations are neither folk, nor ecclesiastic.
17320.
ქართველოლოგი | ტომი 18, ქართული ლექსი: განვითარების გზა, ბუნება, მკვლევარნი (მოკლე მიმოხილვა)
მაგალითად, V-VII საუკუნეებში დაწერილ ,,პროკოფის მარტვილობაში” ერთი ციტატა 2- მარცვლიანი ლექსით არის შესრულებული:
For instance, in the “Martyrdom of St.Procopius” written in the 5<sup>th</sup>-7<sup>th</sup> centuries one citation is performed with 2-syllable verse:
წინა შემდეგი