668064 Records found
Previous Next
24721.
The Kartvelologist | Volume 19, Language of Ioane Petritsi
სწორედ ამ ენის შექმნას გულისხმობდა თავის გვარ-ტომის ხალხისათვის, ქართველთათვის, იოანე პეტრიწი.
Creation of such language for his compatriots, Georgians, was the aim of Petritsi.
24722.
The Kartvelologist | Volume 19, Language of Ioane Petritsi
როდესაც წერდა: „...და აღვიშურვე ტომისათვის გუართა ჩემთასა მე მიდმოობაჲ ენისაჲ გალექსებული და მესხუეჲ მდაბრიონთაგან“.
As he writes: "I desired earnestly for the people of my nation to create a flexible and orderly [philosophical] language that differs from that of the plebs".
24723.
The Kartvelologist | Volume 19, Language of Ioane Petritsi
ანუ მან გადაწყვიტა შეექმნა ქართული მეცნიერული, ფილოსოფიური ენა, ქართული მეცნიერული სტილი, განსხვავებული „მდაბიოთა”, „მსოფლიოთა” (ანუ ყოფითი, სალაპარაკო) ენისაგან, დაემუშავებინა ქართული ფილოსოფიურ-ლოგიკური აპარატი.
That is to say, he decided to create a Georgian scientific, philosophical language, a Georgian scientific style that was different from a plebeian, common conversational language, to elaborate Georgian philosophical-logical apparatus.
24724.
The Kartvelologist | Volume 19, Language of Ioane Petritsi
ნებისმიერ ენაში ყოველ ახლადშექმნილ ტერმინს თავდაპირველად „უცნაურობისა” და „ხელოვნურობის” იერი დაჰკრავს.
In any language, a newly created term initially leaves an impression of oddity and artificiality.
24725.
The Kartvelologist | Volume 19, Language of Ioane Petritsi
ასეთ შემთხვევაში შეჩვევის ფაქტორი გადამწყვეტი თუ არა, ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი პირობაა ტერმინის დამკვიდრებისათვის.
In this case the factor of "getting accustomed with" becomes if not decisive, then at least one of the important conditions for the establishment of a term.
24726.
The Kartvelologist | Volume 19, Language of Ioane Petritsi
სწორედ ამას გულისხმობდა ილია ჭავჭავაძე, როდესაც წერდა: „რაც უნდა კარგად მოიგონო სიტყვა, თუნდა წმინდა ქართული იყოს, რაკი ამ სიტყვას ახალ მნიშვნელობას მისცემ, ისიც გაუგებარი იქნება ჯერხანად, როგორც უცხო ენის სიტყვა...“.
Exactly this was meant by Ilia Chavchavadze, when he wrote: "however successful you may be in the creation of a word, even if this word will be purely Georgian, if you give to this word a new meaning, it will be for a while as odd and as difficult for understanding as a foreign word".
24727.
The Kartvelologist | Volume 19, Language of Ioane Petritsi
„რასაკვირველია, ამ სიტყვის აზრს შევეჩვევით თავის დროზედ, მაგრამ, სანამ შევეჩვევით, იმ დრომდე ეგენი ძნელნი იქნებიან და ძნელად გასაგონნი“.
"Of course, we may get accustomed to the meaning of this word in time, but before this happens they are difficult to understand".
24728.
The Kartvelologist | Volume 19, Language of Ioane Petritsi
მეცნიერული, კერძოდ, ფილოსოფიური ენა, გარკვეული აზრით, კონსტრუირებული ენაა.
Scientific, in particular, philosophic language, in a sense, is a constructed language.
24729.
The Kartvelologist | Volume 19, Language of Ioane Petritsi
„ხელოვნურობა (ანუ მხოლოდ ბუნებრივად განვითარებადი, სალაპარაკო ენისაგან განსხვავებულობა) გარდაუვალია არა მარტო სინტაქსურ კონსტრუქციებში და ამა თუ იმ მორფოლოგიურ საშუალებათა განზოგადოებაში... არამედ, პირველ ყოვლისა, ლექსიკაში”.
Thus, artificiality, that is to say distinction from naturally developing conversational language, is unavoidable not only in syntactic constructions and generalizations of this or that morphological means, but first of all in the very new words.
24730.
The Kartvelologist | Volume 19, Language of Ioane Petritsi
თავდაპირველად ნებისმიერი ფილოსოფოსის მიერ შექმნილი ტერმინები, შესაძლებელია, ხელოვნურად გამოიყურებოდეს.
Initially, terms created by any of the philosophers may look artificial.
24731.
The Kartvelologist | Volume 19, Language of Ioane Petritsi
მაგრამ დროთა განმავლობაში ისინი ეთვისებიან ენის ქსოვილს, თუ შესაბამისი მეცნიერება განაგრძობს განვითარებას და შთამომავლობას ექნება სათანადო პირობები ამ მეცნიერების მემკვიდრეობის ასათვისებლად.
However, as time passes, they get incorporated in the fabric of the language if the relevant science continues to develop and if the posterior generations have relevant conditions for mastering the legacy of this science.
24732.
The Kartvelologist | Volume 19, Language of Ioane Petritsi
იოანე პეტრიწს დიდი წინამორბედები ჰყავდა ბიბლიური და ეგზეგეტიკური ტექსტების თარგმანსა და კომენტირების საქმეში.
Ioane Petritsi had great predecessors who translated and commented biblical exegetical texts.
24733.
The Kartvelologist | Volume 19, Language of Ioane Petritsi
სირიაში მოღვაწე თუ ტაო-კლარჯრთის სამონასტრო სკოლების ქართველი ბერების, ე.წ. პრეათონური პერიოდის თარგმანების სახით; წმინდა ათონელი მამების – ექვთიმე და გიორგი მთაწმიდელების უმდიდრესი სიტყვიერი მემკვიდრეობის სახით;
These were Georgian monks engaged in literary activities in monasteries in Syria, Tao-Klarjeti – the so called "pre-Athonite" period of translations and the Athonite fathers – Euthymius and Giorgi the Athonites (11th century) who had left the richest literary legacy.
24734.
The Kartvelologist | Volume 19, Language of Ioane Petritsi
ასევე, ფილოსოფიურ-თეოლოგიური ხასიათის შრომების თარგმნა-კომენტირების ბრწყინვალე ოსტატის, შავი მთის (ანტიოქიაში) დიდი მოღვაწის – ეფრემ „მცირედ” წოდებულის ნამუშაკევის სახით:
Furthermore, before Petritsi philosophical-theological works were translated by a great master of commentary, a luminary of the Black Mountain school – Eprem Mtsire:
24735.
The Kartvelologist | Volume 19, Language of Ioane Petritsi
XI ს-ის 80-90-იან წლებში ეფრემ მცირეს უკვე თარგმნილი ჰქონდა იოანე დამასკელის „საფილოსოფიო თავები” ანუ „დიალექტიკა”, მისივე „გარდამოცემა უცილობელი მართლმადიდებელი სარწმუნოებისა” და დიონისე არეოპაგელის მთელი კორპუსი მაქსიმე აღმსარებლის კომენტარებითურთ;
In the 80-90s of the 11th century Eprem had already translated philosophical chapters of John Damascene’s "Font of Knowledge", the so called "Dialectics" together with another part of this work, the "Precise Exposition of the Orthodox Faith"; besides he had translated the entire Corpus Areopagiticum together with commentaries of Maximus Confessor.
24736.
The Kartvelologist | Volume 19, Language of Ioane Petritsi
როგორც ჩანს, ტერმინოლოგიის სრულყოფის მიზნით, არსენ იყალთოელმა ხელახლა თარგმნა დამასკელის „დიალექტიკა” და „გარდამოცემა” (თვით ეფრემ მცირე გვაუწყებს თავის „ანდერძში”, რომ დამასკელის ამ თხზულებათა თარგმნისას მისი „ძალმწე” არსენ იყალთოელი ყოფილა);
Evidently, with the purpose of achieving a greater degree of precision, Arsen Iqaltoeli made a second translation of Damascenes’ "Dialectics" and the "Exposition" (Eprem himself tells us in his colophon, that while translating those works of Damascene, his helper was Arsen Iqaltoeli).
24737.
The Kartvelologist | Volume 19, Language of Ioane Petritsi
გელათში, არსენის წრეშივე ითარგმნა ალექსანდრიული (ნეო)პლატონური სკოლის, ამონიოს ერმიასის კომენტარები არისტოტელეს „კატეგორიებზე” და ამონიოსისავე კომენტარები პორფირიუსის ამავე „კატეგორიების” შესახებ, რომელშიც თავმოყრილი და სისტემაში იყო მოყვანილი არისტოტელედან და მისი კომენტატორებიდან მომდინარე ლოგიკურ-ფილოსოფიური ტერმინოლოგია;
In Gelati, in the circle of Arsen the work of a representative of the Athenian Neoplatonic school was translated: Amonius Hermeas’ commentaries on Aristotle's "Categories" and the same author’s commentaries on Porphyry's commentaries on the same "Categories", in which were compiled and systematized logical terminology of Aristotle and his commentators.
24738.
The Kartvelologist | Volume 19, Language of Ioane Petritsi
იოანე პეტრიწის მოღვაწეობის პირველი პერიოდის, ნემესიოს ემესელის ანთროპოლოგიური ხასიათის ტრაქტატის, „ბუნებისათვის კაცისას” თარგმანს განსაკუთრებით ატყვია არსენ იყალთოელის სტილის გავლენა.
In the first period of Ioane Petritsi's literary activities, his translation of Nemesius of Emesa's "On Human Nature" still bears conspicuous traits of Arsen's style.
24739.
The Kartvelologist | Volume 19, Language of Ioane Petritsi
მაგრამ მაინც, იოანე პეტრიწის ღვაწლი ქართული ფილოსოფიურ-თეოლოგიური ენის ჩამოყალიბების საქმეში სრულიად განსაკუთრებულია:
However, Ioane Petritsi's contribution to the creation of Georgian philosophical-theological language stands out:
24740.
The Kartvelologist | Volume 19, Language of Ioane Petritsi
იოანე პეტრიწის მიერ, პროკლე დიადოხოსის ”Stoiceiwsiς Qeologikh” – „თეოლოგიის საფუძვლების” თარგმნა-კომენტირებას შედეგად მოჰყვა ქართული ფილოსოფიურ-თეოლოგიური ტერმინოლოგიის სისტემაში მოყვანა, მკაცრად დამუშავებული ქართული მეცნიერული ენის – ტერმინოლოგიის ფორმალურ-სემანტიკური სისტემის შექმნა.
Through his translation of Proclus’ "Elements of Theology", Petritsi systematized Georgian philosophical-theological terminology and created rigorously elaborated Georgian scientific language, formal-semantic system of terminology.
Previous Next